Trong hệ sinh thái giáo dục lĩnh vực STEM, Fab Lab đã trở thành một yếu tố hỗ trợ đắc lực trong việc tạo ra môi trường học tập giàu tính sáng tạo và thực hành tại nhiều quốc gia.

Fab Lab (viết tắt của fabrication laboratory), hiểu ngắn gọn là nơi người ta làm ra các mô hình kỹ thuật (prototype) phục vụ cho đổi mới và sáng chế. Bối cảnh ra đời của Fab Lab bắt nguồn từ Viện Công nghệ MIT (Massachusetts Institute of Technology, Hoa Kỳ – một trong những cơ sở giáo dục bậc cao có tiêu chuẩn tuyển chọn sinh viên khắt khe nhất thế giới). Fab Lab ban đầu được thành lập dành cho cộng đồng – nhằm cung cấp một nền tảng cho các doanh nghiệp trẻ địa phương làm ra các mô phỏng kỹ thuật. Hiện nay, Fab Lab đang ngày càng phổ biến đối với các trường học và đóng vai trò như một nơi thực hiện các dự án và hoạt động thực hành của chương trình giáo dục STEM.

Các trang thiết bị phổ biến trong một Fab Lab thường là dụng cụ cầm tay và máy in 3D, máy quét 3D, máy khắc laser mini, máy tiện CNC, v.v. Các trang thiết bị đều nhằm giúp người dùng thiết kế và làm ra một mô hình kỹ thuật để hiện thực hóa ý tưởng của mình.

Hình ảnh Fablab Shibuya, Japan (©Fablabshibuya)

Ở Fab Lab, người ta học bằng cách thiết kế và làm ra một sản phẩm nào đó vì sở thích cá nhân hay để làm ra sản phẩm ra thị trường. Trải nghiệm thú vị rằng mình đang làm ra một sản phẩm nào đó bằng chính tay mình sẽ khuyến khích những ai đến với Fab Lab học hỏi và hướng dẫn lẫn nhau, có được kiến thức sâu sắc về các loại máy móc, chất liệu, quy trình thiết kế, cũng như kỹ thuật. Những kiến thức này sau đó sẽ là nền tảng cho sáng chế và phát minh. Trong lĩnh vực giáo dục, Fab Lab kích thích việc học một cách thực chất, say mê, và theo cách của mỗi người; trong đó học sinh sẽ trải qua một chu trình gồm tưởng tượng, thiết kế, làm ra mẫu mô phỏng kỹ thuật, suy ngẫm, và làm đi làm lại cho đến khi tìm ra giải pháp cho một thách thức nào đó, hoặc đưa ý tưởng trong đầu mình thành hiện thực cuộc sống.

Fab Lab hiện trở thành một mạng lưới cộng đồng toàn cầu gồm hơn 30 quốc gia. Xây dựng được Fab Lab đồng nghĩa với việc được kết nối với cộng đồng toàn cầu gồm người học, nhà giáo dục, nhà công nghệ, nhà nghiên cứu, nhà sản xuất và nhà đổi mới toàn cầu.

Ở Việt Nam đã thành lập một số Fab Lab tiêu biểu như Fablab Saigon, Fablab Thao Dien (TP. Hồ Chí Minh), Fablab Can Tho (Cần Thơ), Fablab-MakerSpace Danang (Đà Nẵng).

Hình ảnh Fablab Saigon (©Fablabsaigon)

Tại Tây Ninh, Teach For Vietnam đã thực hiện những nỗ lực ban đầu để thành lập một Fab Lab. Đây sẽ trở thành không gian sáng chế cho mọi đối tượng, nơi mọi người trong cộng đồng đều có thể đến và được sử dụng các trang thiết bị của Fab Lab, cùng học tập, trao đổi, hướng dẫn lẫn nhau, biến những ý tưởng thành sản phẩm, mô hình. Ngoài ra, cụ thể với các em học sinh, xây dựng Fab Lab bên cạnh chương trình STEM Fellowship sẽ giúp tạo ra môi trường học tập sáng tạo, say mê, xây dựng tư duy và giúp các em học sinh khai phá tiềm năng của mình với lĩnh vực STEM.

Tham khảo thêm tại:

https://fablabsaigon.org/about/us/

https://www.fablabs.io/labs

http://fabfoundation.org/index.php/what-is-a-fab-lab/index.html

https://www.forbes.com/sites/victorhwang/2013/08/07/how-does-silicon-valley-teach-its-children-with-a-fablab/#4595e86e1d68